Dumlupınar Şehitliği ve Kurtuluş Savaşı Gezi Rehberi

Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün "Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!" tarihi emrini verdiği Dumlupınar, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş mücadelesinde askeri zaferin tescillendiği topraklardır. Kütahya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü kayıtlarına göre 26 Ağustos 1922'de Afyonkarahisar Kocatepe'den başlayan Büyük Taarruz, 30 Ağustos 1922'de Dumlupınar ve Zafertepe Çalköy hattında cereyan eden Başkomutan Meydan Muharebesi ile kesin bir zafere ulaşmıştır.

Günümüzde Başkomutan Tarihi Milli Parkı sınırları içerisinde yer alan Dumlupınar Şehitliği ve çevresindeki anıt yapılar, vatan savunmasında hayatını kaybeden kahramanların aziz hatırasını yaşatmaktadır. Kütahya'nın Germiyanoğulları'ndan günümüze uzanan tarihi mirası ve bu mirasın Kurtuluş Savaşı'ndaki yeri için Kütahya tarihi yazımıza da göz atabilirsiniz.

Dumlupınar Şehitliği'nin Tarihçesi ve Bölümleri

Kütahya Valiliği Büyük Zafer Arşivi verilerine göre Dumlupınar Şehitliği, Kültür ve Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü koordinasyonunda projelendirilmiş ve Büyük Zafer'in 70. yılı olan 30 Ağustos 1992 tarihinde resmi törenle ziyarete açılmıştır.

Şehitlik bütünü içerisinde yer alan ana anıtlar ve tematik yapılar şunlardır:

Kütahya Dumlupınar Şehitliği

1 / 3

1. Üç Komutan Anıtı: Şehitliğin giriş aksında yükselen anıt; taarruz planını bizzat sahada yöneten Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa ve Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa'nın mermer kaide üzerindeki bronz heykellerinden oluşmaktadır.
2. Şehit Baba ve Oğul Anıtı: Milli mücadelenin en dokunaklı gerçek hikayelerinden birini simgeler. 1912 Balkan Savaşı'nda orduya katılan Konyalı Çetmili Kara Ali Çavuş, 11 yıl sonra 1922 Başkomutan Meydan Muharebesi'nde 19 yaşındaki oğlu Onbaşı Mehmet ile aynı cephede karşılaşmıştır. Çetmili Kara Ali Çavuş 31 Ağustos günü şehit düşmüş; oğlu Onbaşı Mehmet ise 9 Eylül 1922'de İzmir'e giren birliklerin ön saflarında şehit olmuştur. Anıt, cephede kucaklaşan baba ve oğlun bu fedakarlık tablosunu tasvir etmektedir.
3. Mehmetçik Anıtı ve Milis Anıtı: Milis Anıtı, düzenli ordu öncesinde ve savaş boyunca orduya lojistik destek veren, mermi taşıyan kadın, genç ve yaşlı halk kahramanlarını temsil eder. Mehmetçik Anıtı ise süngüsüyle düşmana karşı duran Türk askerinin kararlılığını simgeler.
4. Sembolik Şehit Mezarları ve Namazgâh: Şehitlik alanında Türkiye'nin dört bir yanından gelerek Dumlupınar Meydan Muharebesi'nde şehit düşen er ve komutanların isimlerinin yer aldığı 500 adet temsili mezar taşı ve mermer kitabeler yer almaktadır.

Dumlupınar Kurtuluş Savaşı Müzesi

Dumlupınar ilçe merkezinde yer alan müze binası, 30 Ağustos 1997 tarihinde ziyarete açılmıştır.

• Sergilenen Eserler: Meydan muharebesinde Türk ve Yunan ordularınca kullanılan piyade tüfekleri, tabancalar, kılıçlar, askeri haritalar, madalyalar, fotoğraflar ve cephe gerisi lojistik araç-gereçler kronolojik olarak sergilenmektedir.
• Ziyaret Saatleri: Haftanın her günü mesai saatleri içinde ziyarete açıktır; girişler ücretsizdir.

Çevre Zafer Alanları ve Anıt Rotaları

Dumlupınar ziyareti sırasında görülmesi gereken diğer tarihi duraklar:

1. İlk Hedef Anıtı (Dumlupınar Meydanı): Atatürk'ün tarihi taarruz emrini verdiği alanda yükselen sütunlu anıt.
2. Zafertepe Çalköy (Zafer Anıtı): Altıntaş ilçesi sınırında yer alan, 30 Ağustos Meydan Muharebesi'nin sevk ve idare edildiği tepe. Burada birbiri üzerine çatılmış meşaleleri simgeleyen anıtsal Zafer Anıtı yükselmektedir.
3. Yüzbaşı Şekip Efendi Şehitliği: Dumlupınar sırtlarında düşman süvari hatlarına karşı kahramanca direnerek şehit olan Yüzbaşı Şekip Efendi ve silah arkadaşlarına adanmıştır.
4. Yüzılbaşı Şehitliği ve Şehit Sancaktar Mehmetçik Anıtı: Zafertepe yakınlarında elindeki al sancağı yere düşürmeyen şehit sancaktarın anısına inşa edilmiştir.

Bölgenin doğa ve tarih rotalarını birlikte gezmek isteyenler için Kütahya'da doğa yürüyüşü rotaları yazımız Domaniç ormanlarını da kapsıyor.

Dumlupınar'a Ulaşım ve Ziyaret Bilgileri

• Karayolu Güzergahı: Dumlupınar ilçesi; Kütahya-Uşak-İzmir ana devlet karayolu (D300 aksı) üzerinde konumlanmıştır.
• Mesafe ve Süre: Kütahya il merkezine 80 km (yaklaşık 1 saat), Uşak il merkezine 60 km, Afyonkarahisar'a ise yaklaşık 65 km mesafededir.
• Tören Dönemi: Her yıl 26–30 Ağustos Zafer Haftası etkinlikleri kapsamında Dumlupınar Şehitliği'nde devlet protokolü ve geniş halk katılımıyla resmi anma törenleri icra edilmektedir.

İlçenin sanayi ve yatırım tarafı, aynı zafer havzasındaki Kütahya Altıntaş Zafer OSB yatırım rehberimizde ele alınıyor. Dumlupınar ilçesi hakkında genel bilgi için ilçe sayfamıza da bakabilirsiniz.